Dla pracownika

Zasady ogólne

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to dobrowolny system długoterminowego oszczędzania, w którym gromadzone są prywatne oszczędności. Możliwość przystąpienia do PPK musi zostać zapewniona przez każdy podmiot zatrudniający (poza wyjątkami określonymi w ustawie), co najmniej jedną osobę zatrudnioną.

Osoba zatrudniona:

  • pracownik,
  • osoba wykonująca pracę nakładczą,
  • osoba wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług,
  • członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
  • członek rady nadzorczej wynagradzany z tytułu pełnienia tej funkcji,
  • osoba wskazana w powyższych punktach (z wyjątkiem członków rad nadzorczych), przebywająca na urlopie wychowawczym lub pobierająca zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego

- podlegająca obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu w Rzeczpospolitej Polskiej, w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dla każdego pracownika zostanie utworzony indywidualny rachunek PPK. Co miesiąc na rachunek ten będą trafiać wpłaty pracownika i pracodawcy. Państwo natomiast przekaże jednorazową wpłatę powitalną i dopłaty roczne.

Zasady oszczędzania - z dopłatami od pracodawcy i państwa - pokazuje Kalkulator oszczędzania PPK.

Pracownik może w dowolnym momencie zrezygnować z udziału w programie

Oszczędności zebrane na rachunkach PPK stanowią w pełni prywatny i dziedziczony kapitał finansowy pracownika.

Pracownicze Plany Kapitałowe są wprowadzane etapami. Co pół roku obowiązkiem utworzenia PPK będą obejmowane kolejne grupy pracodawców, począwszy od największych z nich. Pracodawcy – zgodnie z obowiązującymi ich terminami – będą zobowiązani do podpisania z wybraną instytucją finansową umowy o zarządzanie PPK  oraz w imieniu i na rzecz pracowników umowy o prowadzenie PPK. Aby rozpocząć oszczędzanie, pracownik nie musi wykonywać żadnych czynności.

Automatyczny zapis

Do programu zostanie automatycznie zapisana każda osoba zatrudniona, która ukończyła 18. rok życia, a nie ukończyła 55. roku życia i nie złożyła deklaracji rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK.

Osoby, które ukończyły 55. rok życia, ale nie ukończyły 70. roku życia, będa mogły przystąpić do PPK wyłącznie na swój wniosek.

Osoby, które ukończyły 70. rok życia, nie będą mogły przystąpić do PPK.

To pracodawca zawiera umowę o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osoby zatrudnionej. Robi to nie później niż do 10. dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy zatrudnienia. Do okresu zatrudnienia wlicza się okresy zatrudnienia z poprzednich 12 miesięcy, które miały miejsce w tym podmiocie. Okres zatrudnienia należy uwzględniać do wyliczenia terminu zawarcia umów o prowadzenie PPK dla osób zatrudnionych po dacie, w której ustawa ma zastosowanie do pracodawcy (zgodnie z liczbą osób zatrudnionych), ale dopiero po upływie okresu przejściowego. W okresie przejściowym 3-miesięczny staż to warunek zapisania pracownika do PPK, ale nie wyznacza terminu na zawarcie z nim umowy o prowadzenie rachunku.

Podmiot zatrudniający i uczestnik PPK finansują wpłaty podstawowe, ale będą mogli również zadeklarować finansowanie wpłat dodatkowych. Od państwa będzie można otrzymać jednorazową wpłatę powitalną (250 zł) i dopłaty roczne (240 zł).

Oszczędności pracownika budowane w ramach PPK będą pochodzić z trzech źródeł: od pracownika, pracodawcy oraz od państwa.

Wpłaty pracownika

Wpłaty podstawowe finansowane przez pracownika będą obliczane i pobierane przez pracodawcę w terminie wypłaty wynagrodzenia. Pracownik będzie co miesiąc przeznaczał na swój rachunek PPK środki w wysokości 2% swojego wynagrodzenia brutto. W przypadku osób osiągających najniższe dochody wpłata podstawowa może jednak być niższa. Dotyczy to pracowników, których łączne wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 120% aktualnie obowiązującego minimalnego wynagrodzenia. Wpłata podstawowa dla takich osób może wynosić od 0,5% do 2% wynagrodzenia brutto.

Ponadto pracownik może zadeklarować finansowanie wpłat dodatkowych – w wysokości do 2% wynagrodzenia brutto. Wpłaty podstawowe i wpłaty dodatkowe finansowane przez pracownika mogą więc zasilać rachunek PPK do maksymalnej wysokości 4% wynagrodzenia brutto miesięcznie.

Wpłaty pracodawcy

Wpłata podstawowa finansowana przez podmiot zatrudniający wynosi 1,5% wynagrodzenia brutto pracownika. Pracodawca nie może sam zrezygnować z dokonywania tej wpłaty – będzie to jego obowiązkiem ustawowym. Nie wolno mu też potrącać tej kwoty z wynagrodzenia pracownika.

Ponadto pracodawca może zadeklarować finansowanie wpłat dodatkowych – w wysokości do 2,5% wynagrodzenia brutto. Wpłaty podstawowe i dodatkowe finansowane przez pracodawcę mogą więc zasilać rachunek PPK do maksymalnej wysokości 4% wynagrodzenia brutto miesięcznie.

Wpłata powitalna i dopłaty roczne od państwa

Oszczędzający, po spełnieniu warunków określonych w ustawie, otrzymają środki także z trzeciego źródła – od państwa. Raz w roku otrzymają dopłatę roczną w wysokości 240 zł, a ponadto mogą liczyć na jednorazową wpłatę powitalną w wysokości 250 zł.

Wpłatę powitalną otrzymają pracownicy, którzy przez co najmniej 3 pełne miesiące będą uczestnikami PPK i za co najmniej 3 miesiące dokonają wpłat podstawowych.

Dopłatę roczną natomiast otrzymają uczestnicy PPK, których wpłaty podstawowe i dodatkowe łącznie z wpłatami od pracodawcy w danym roku wynoszą co najmniej 3,5% 6-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w roku, za który dopłata jest należna. Uczestnicy, których wpłaty podstawowe są niższe niż 2%, muszą zgromadzić co najmniej 25% powyższej kwoty.

Dopłata roczna nie przysługuje jednak, jeśli:

  • pracodawca nie odprowadza wpłat do PPK za pracownika ze względu na jego uczestnictwo w PPE (art. 13 ust. 2 ustawy o PPK);
  • uczestnik PPK w którymkolwiek miesiącu, w którym wysokość wpłat podstawowych finansowanych przez niego wynosiła mniej niż 2% jego wynagrodzenia, osiągał łączne miesięczne wynagrodzenie ze wszystkich źródeł przekraczające kwotę odpowiadającą 120% wynagrodzenia minimalnego (art. 32 ust. 5 ustawy PPK);
  • uczestnik PPK po ukończeniu 60. roku życia rozpoczął dokonywanie wypłat środków zgromadzonych na jego rachunku PPK (art. 97 ust. 3 ustawy o PPK).

Wpłaty zasilające konta uczestników PPK

 
  Wpłaty do PPK Wpłata podstawowa (obowiązkowa) Wpłata dodatkowa (dobrowolna) Maksymalna wpłata  
  Finansowane przez pracownika
  • 2% wynagrodzenia brutto
  • dla pracowników, których łączne wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty w wysokości 120% minimalnego wynagrodzenia – minimum 0,5% wynagrodzenia brutto
do 2% wynagrodzenia brutto 4%wynagrodzenia brutto  
  Finansowane przez pracodawcę* 1,5% wynagrodzenia brutto do 2,5% wynagrodzenia brutto 4%wynagrodzenia brutto  
  Łączna maksymalna wpłata pracownika i pracodawcy 8% wynagrodzenia brutto  
  Dopłaty od państwa
  • wpłata powitalna – 250 zł
  • dopłata roczna – 240 zł
 
  * Wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający nie są wliczane do wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalenia wysokości obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Zarządzanie środkami

Wybrane instytucje finansowe będą lokować środki gromadzone na rachunkach PPK w fundusze inwestycyjne, które różnicują poziom ryzyka w zależności od wieku uczestnika – są to tzw. fundusze zdefiniowanej daty.

Każdy uczestnik zostanie automatycznie przypisany do określonego funduszu zdefiniowanej daty w zależności od swojej daty urodzenia. Uczestnik PPK będzie inwestował z funduszem, który w miarę zbliżania się uczestnika do 60. roku życia automatycznie będzie zmieniał politykę inwestycyjną – w taki sposób, aby zapewniała właściwy poziom bezpieczeństwa powierzonych środków.

Aby dana instytucja została dopuszczona do udziału w systemie – tj. do zarządzania środkami odkładanymi na rachunku PPK – musi spełnić szereg restrykcyjnych, określonych ustawowo warunków. Ma to na celu zapewnienie bezpieczeństwa gromadzonych przez pracowników oszczędności. Instytucja taka musi spełniać poniższe warunki:

  • mieć co najmniej 3 lata doświadczenia w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi typu otwartego, funduszami emerytalnymi lub otwartymi funduszami emerytalnymi, a w przypadku zakładów ubezpieczeń – co najmniej 3 lata doświadczenia w oferowaniu ubezpieczeń z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym;
  • posiadać kapitał własny, a w przypadku zakładów ubezpieczeń – dopuszczone środki własne, w wysokości co najmniej 25 mln zł, w tym co najmniej 10 mln zł w środkach płynnych;
  • zarządzać odpowiednią liczbą funduszy lub subfunduszy zdefiniowanej daty.

Rezygnacja

Uczestnictwo w systemie PPK jest w pełni dobrowolne.

Pracownik może w dowolnym momencie zrezygnować z uczestnictwa w systemie i przekazywania wpłat do PPK. Wystarczy, że złoży pracodawcy pisemną deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK.

Złożenie przez pracownika deklaracji rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK obliguje pracodawcę do zaprzestania ich odprowadzania, począwszy od miesiąca, w którym pracownik taką deklarację złożył. Wpłaty pobrane w tym miesiącu podlegają zwrotowi.

Wycofanie środków

Rachunki PPK mają charakter prywatny, uczestnik będzie więc mógł w dowolnym momencie wypłacić z nich pieniądze – także przed ukończeniem 60. roku życia. W wyniku złożenia wniosku o zwrot środków pracownik otrzyma zgromadzone przez siebie oszczędności, pomniejszone o:

  • podatek od zysków kapitałowych;
  • 30% środków pochodzących z wpłat pracodawcy, ponieważ były one zwolnione ze składek na ubezpieczenia społeczne – informacja o pobranych 30% zostanie zaewidencjonowana na koncie ubezpieczonego w ZUS jako jego składka na ubezpieczenie emerytalne, należna za miesiąc, w którym została przekazana;
  • środki pochodzące z dopłat od państwa.

Każdy pracownik będzie oczywiście miał wybór, czy pozostać w systemie PPK, czy zrezygnować z oszczędzania w nim. Jednak gromadzenie w nim oszczędności do 60. roku życia będzie niezwykle korzystne pod względem wysokości wpłat uzyskiwanych od pracodawcy oraz preferencji podatkowych.

Wypłata w szczególnych sytuacjach życiowych

W ustawie wyróżniono także dwie szczególne sytuacje życiowe, które wpływają na zasady wcześniejszej wypłaty środków z rachunku PPK. W trakcie gromadzenia oszczędności uczestnik programu będzie miał możliwość:

Infografika: Schemat programu Pracowniczych Planów Kapitałowych

wypłaty środków w celu pokrycia wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na zakup mieszkania lub budowę domu – o ile pracownik nie ukończył 45 lat (do 100% środków, z obowiązkiem zwrotu);

 

Infografika: Schemat programu Pracowniczych Planów Kapitałowych

wypłaty środków w sytuacji poważnej choroby uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka (do 25% środków, bez obowiązku zwrotu).

 

Wypłata po 60. roku życia

Uczestnik będzie mógł wypłacić zgromadzone oszczędności z chwilą ukończenia 60 lat. W domyślnym wariancie – najkorzystniejszym podatkowo – otrzyma wówczas:

  • jednorazową wypłatę, wynoszącą 25% zgromadzonych środków;
  • pozostałe 75% oszczędności wypłacane w minimum 120 miesięcznych ratach.

Zmniejszenie liczby rat, w których wypłacane będą pozostałe środki – w tym wypłata całej kwoty jednorazowo (czyli w 1 racie) – będzie się wiązać z koniecznością zapłaty podatku.