W 2019 r. wchodzi w życie ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych (PPK), realizowana w ramach Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Uzgodnienie kluczowych założeń programu PPK to efekt wspólnej pracy:

  • rządu,
  • Polskiego Funduszu Rozwoju,
  • organizacji pracodawców,
  • związków zawodowych.

Podpisanie ustawy poprzedzone było wielomiesięcznymi szerokimi konsultacjami społecznymi, mającymi na celu uzgodnienie rozwiązań korzystnych dla wszystkich zaangażowanych stron. Aby zapewnić płynność wprowadzania zmian, będzie ona wdrażana etapami – w zależności od wielkości przedsiębiorstwa zatrudniającego danego pracownika. Obejmie stopniowo:

  • od 1 lipca 2019 r. – firmy zatrudniające co najmniej 250 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.;
  • od 1 stycznia 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 50 osób według stanu na dzień 30 czerwca 2019 r.;
  • od 1 lipca 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 20 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.;
  • od 1 stycznia 2021 r. – pozostałe podmioty, w tym jednostki sektora finansów publicznych.

Pracownicze Plany Kapitałowe to powszechny i dobrowolny system długoterminowego oszczędzania, dostępny dla wszystkich osób zatrudnionych, które podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jest on tworzony nie przez samego pracownika, lecz wspólnie – przy jednoczesnym udziale pracodawców oraz państwa.

PPK zostały opracowane po to, aby:

  • zwiększyć bezpieczeństwo finansowe Polaków;
  • wpłynąć na rozwój gospodarki, przedsiębiorstw oraz miejsc pracy;
  • pomnażać prywatne oszczędności emerytalne pracowników.

Ustawa o PPK tworzy nowe możliwości gromadzenia środków dla osób zatrudnionych. Poszerzenie systemu długoterminowego oszczędzania o to nowe rozwiązanie jest wzorowane na doświadczeniach wielu krajów, w których funkcjonują podobne programy pracownicze. Podczas prac nad ustawą o PPK wybrano z nich najlepsze praktyki i najefektywniejsze mechanizmy – po czym dostosowano je do polskich realiów. Tak jak w innych krajach rozwiniętych (od Niemiec, przez Wielką Brytanię i kraje skandynawskie, po Stany Zjednoczone, Kanadę i Nową Zelandię), tak i w Polsce ustawowy obowiązek tworzenia systemu PPK dla pracowników będzie spoczywał na pracodawcy – przy wsparciu ze strony państwa.

Wpłaty na konto PPK będą pochodzić z trzech źródeł: od pracodawcy, pracownika i państwa.

  • Pracodawca i pracownik przekazują do PPK wpłaty podstawowe. Ponadto zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą zadeklarować przekazywanie wpłat dodatkowych (dobrowolnych). Wysokość wpłat jest naliczana procentowo od wynagrodzenia brutto pracownika.
  • Państwo będzie dodawać do tej puli określone kwoty – niezależne od wysokości dochodów pracownika. Oszczędzający otrzyma od państwa jednorazowo 250 zł wpłaty powitalnej. Następnie zaś co roku, po spełnieniu określonych warunków, będzie zasilać rachunek pracownika kwotą 240 zł.

Schemat programu Pracowniczych Planów Kapitałowych

Infografika: Schemat programu Pracowniczych Planów Kapitałowych

Do PPK będzie obowiązywać tzw. automatyczny zapis osób zatrudnionych, które ukończyły 18. rok życia, a nie ukończyły 55. roku życia (po ukończeniu 55. roku życia pracownik samodzielnie składa wniosek o przystąpienie do programu). Do programu nie mogą przystąpić osoby, które ukończyły 70. rok życia. Pracodawca zatrudniający co najmniej jedną osobę, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, dokona wyboru instytucji finansowej zarządzającej PPK pracownika i za jej pośrednictwem otworzy dla niego imienny rachunek, na którym będą gromadzone jego oszczędności – czyli prywatny rachunek PPK.

Każdy pracownik ma możliwość rezygnacji z oszczędzania w PPK. Aby tego dokonać, będzie musiał podpisać specjalne oświadczenie o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK – która wiąże się też z utratą takich korzyści jak wpłaty pracodawcy czy dopłaty ze strony państwa.

Pracownik, który podejmie decyzję o oszczędzaniu w ramach PPK, będzie mógł swobodnie korzystać ze zgromadzonych środków na swoim rachunku po osiągnięciu 60. roku życia – bez względu na status aktywności zawodowej. Po ukończeniu 60 lat uczestnik PPK będzie mógł sam zdecydować, jak zamierza skorzystać ze zgromadzonych środków. Każdy wybierze wówczas jedno z rozwiązań, które będzie dopasowane do jego indywidualnych potrzeb:

  • Pracownik może dalej odkładać środki w PPK;
  • Pracownik może skorzystać z domyślnej formy wypłaty:
    • jednorazowo wypłacić 25% środków,
    • pozostałe środki wypłacać co miesiąc przez 10 lat. Wypłata w tej formie będzie zwolniona z podatku od zysków kapitałowych i dzięki niej pracownik zyska dostęp do zgromadzonych przez siebie środków przez dłuższy okres przebywania na emeryturze – co przełoży się na jego bezpieczeństwo finansowe w dłuższym horyzoncie czasowym;
  • Pracownik może również wszystkie środki wypłacać w dowolnej liczbie rat. Jednorazowo może wypłacić nawet 100% środków. Należy jednak pamiętać o tym, że skrócenie okresu wypłat poniżej 10 lat będzie skutkować koniecznością zapłaty należnego podatku;
  • Pracownik będzie mógł też dokonać wypłaty transferowej, czyli przenieść zgromadzone środki na:
    • polisę w zakładzie ubezpieczeń – z prawem do świadczenia okresowego lub dożywotniego,
    • rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej, zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o PPK;
  • Pracownik może wypłacić środki w formie świadczenia małżeńskiego – wypłaty z jednego, wspólnego rachunku małżeńskiego.

W wyjątkowych sytuacjach system przewiduje również możliwość wypłacenia zgromadzonych funduszy wcześniej. Rozwiązanie takie może obejmować wypłatę:

  • do 25% środków – w sytuacji poważnej choroby uczestnika lub jego najbliższych,
  • do 100% środków – aby pokryć wkład własny przy zaciągnięciu kredytu na zakup mieszkania lub budowy domu.

Uruchomienie PPK jest korzystne dla wszystkich zaangażowanych stron: pracowników, pracodawców i państwa.

  • PPK to większe bezpieczeństwo finansowe Polaków. Publiczny system emerytalny gwarantuje nam emerytury, jednak proces starzenia się społeczeństwa powoduje, że nie będą one wysokie. Problem niskich świadczeń po zakończeniu pracy zawodowej dotyczy zwłaszcza młodego pokolenia – głównie osób, które mają obecnie poniżej 40 lat i nie zgromadziły tzw. kapitału początkowego w ZUS. Program PPK stanowi uzupełnienie emerytury – kapitał zgromadzony na rachunku PPK sprawi, że przyszli emeryci będą zamożniejsi. Przełoży się to na naszą bezpieczną przyszłość i wyższy standard życia po ustaniu aktywności zawodowej.
  • Oszczędzanie w ramach PPK jest bardzo opłacalne. Jeżeli sami oszczędzamy, to mamy tylko tyle, ile odłożyliśmy z naszego wynagrodzenia. W PPK natomiast odkładana przez nas kwota jest systematycznie powiększana. W uproszczeniu: do każdej złotówki odłożonej przez pracownika drugą co miesiąc dokłada pracodawca, a państwo dorzuca jeszcze wpłatę powitalną i dopłatę roczną. W ten sposób pracownik odkładający kapitał na swoim koncie PPK gromadzi wyższą kwotę. To jednak nie wszystko, ponieważ jest też ona na bieżąco profesjonalnie inwestowana w celu dalszego pomnażania kapitału.
  • Gromadzenie oszczędności w PPK jest w pełni dobrowolne. Każdy pracownik sam decyduje o tym, czy chce gromadzić środki w programie, a pracodawca musi mu zapewnić taką możliwość. Co więcej, z oszczędzania w PPK można zrezygnować – zarówno na etapie tworzenia programu w miejscu pracy, jak i w dowolnym momencie w przyszłości poprzez rezygnację z dokonywania wpłat.
  • Całkowita własność prywatna gromadzonych środków. PPK to system kapitałowy, który nie jest częścią publicznego systemu emerytalnego. Dlatego oszczędności na indywidualnym rachunku pracownika są w pełni prywatne. Zgromadzone środki mogą być w każdej chwili wypłacone i podlegają dziedziczeniu.
  • PPK to sposób na efektywne zarządzanie finansami i ich pomnażanie. Dzięki niemu nie tylko sprawnie odkładamy oszczędności na przyszłość, lecz także zyskujemy możliwość inwestowania środków – bez konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy na ten temat. Badania GUS wskazują, że coraz więcej polskich gospodarstw domowych posiada co miesiąc pewne nadwyżki finansowe. Niemniej Polacy obawiają się długoterminowych inwestycji, pomimo iż to one najefektywniej pomnażają kapitał. Tu przychodzi z pomocą program PPK – bardzo prosty i niewymagający od uczestnika praktycznie żadnych dodatkowych działań ani specjalistycznej wiedzy. Gwarantuje on tworzenie długoterminowych i aktywnie inwestowanych oszczędności. Dzięki temu rozwiązaniu każdy pracownik może stać się inwestorem na rynku polskim lub międzynarodowym – za pośrednictwem bezpiecznych, wyspecjalizowanych i pobierających niskie opłaty funduszy.
  • PPK to program solidarności i odpowiedzialności społecznej pracodawców. Pracodawca będzie zobowiązany stworzyć PPK dla swoich pracowników i wpłacać co najmniej 1,5% wynagrodzenia brutto na rachunek każdego z nich w programie.
  • Zadania nałożone na pracodawców określono z uwzględnieniem zapewnienia stabilności prowadzonych przez nich przedsiębiorstw. Ich obowiązki administracyjne związane z tworzeniem PPK zostały możliwie uproszczone, a przy wynagrodzeniach rosnących w tempie 7% rocznie wpłata 1,5% ich wysokości nie powinna się przełożyć – według obliczeń Narodowego Banku Polskiego – na spadek rentowności sektora przedsiębiorstw. Zaangażowanie pracodawców w program PPK będzie bardzo docenione jako ich solidarny wkład w zapewnienie długoterminowego bezpieczeństwa finansowego pracowników.
  • Podniesienie standardu polskiego rynku pracy dzięki współpracy pracowników, pracodawców oraz państwa. System PPK pozwoli na ożywienie rynku pracy. Podniesie też motywację pracowników – co przełoży się na korzyści również dla pracodawców. Wzorem krajów wysokorozwiniętych, standardem na rynku będzie równoległe otrzymywanie wynagrodzenia od pracodawcy oraz możliwość uczestniczenia w kapitałowym planie emerytalnym firmy.
  • PPK to długoterminowe zwiększenie potencjału rozwoju i stabilności polskiej gospodarki. Przełoży się to też na wzrost wynagrodzeń pracowników oraz zysków przedsiębiorstw. Nasz kraj dynamicznie się rozwija, ale zadłużenie zagraniczne pozostaje bardzo wysokie. Po okresie PRL brakuje lokalnego kapitału, a stopa oszczędności polskich gospodarstw domowych należy do najniższych wśród krajów Unii Europejskiej. Program PPK pozwoli zwiększyć poziom krajowych inwestycji i utrzymać potencjał rozwoju gospodarczego Polski. Kilkanaście miliardów oszczędności gromadzonych co roku w ramach PPK powinno dać nowy impuls rozwojowy – stworzyć silny lokalny rynek kapitałowy, zmniejszyć zadłużenie zagraniczne, podnieść poziom majątku Polaków oraz przyspieszyć inwestycje i wzrost gospodarczy. Oznacza to więc wymierne korzyści dla wszystkich stron zaangażowanych w budowanie rynku pracy.

W organizacji systemu Pracowniczych Planów Kapitałowych istotną funkcję pełni Polski Fundusz Rozwoju S.A. (PFR). Będzie on prowadził ewidencję PPK oraz zapewniał sprawną organizację systemu.

Nadzór nad działalnością instytucji finansowych odpowiedzialnych za zarządzanie rachunkami PPK sprawować będzie Komisja Nadzoru Finansowego.

Niebieski wykrzyknik w okręgu

Na potrzeby Portalu PPK posługujemy się zamiennie pojęciami:

  • pracodawca, firma, zatrudniający, podmiot zatrudniający, przedsiębiorstwo – wszystkie te pojęcia oznaczają podmiot zatrudniający w rozumieniu ustawy o PPK;
  • pracownik, zatrudniony, osoba zatrudniona – wszystkie te pojęcia oznaczają osobę zatrudnioną w rozumieniu ustawy o PPK;
  • ustawa, ustawa o PPK – pojęcia te odnoszą się do Ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. 2018 poz. 2215).