Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czym są Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)?

Pracownicze Plany Kapitałowe to nowy system oszczędzania dla pracowników. Pracodawca zobowiązany jest umożliwić im oszczędzanie w ramach PPK, a każda osoba zatrudniona może z niego skorzystać. Oszczędności tworzone są wspólnie przez trzy strony: pracowników, pracodawców oraz państwo.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Jak działają PPK?

PPK polegają na utworzeniu indywidualnych rachunków dla tych osób zatrudnionych, które będą oszczędzać w PPK. Rachunki PPK będą zasilane comiesięcznymi wpłatami pracodawców i samych pracowników oraz wpłatą powitalną i dopłatami rocznymi ze strony państwa. Pracodawca wybierze jedną z instytucji finansowych, która zajmie się inwestowaniem zebranych na rachunkach środków w różne instrumenty finansowe. Oszczędności będą inwestowane w fundusze z uwzględnieniem wieku danego uczestnika PPK – są to tzw. fundusze zdefiniowanej daty.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Od kiedy pracodawca ma obowiązek utworzyć PPK?

Przepisy przewidują stopniowe (co 6 miesięcy) włączanie kolejnych grup podmiotów do PPK. Od 1 lipca 2019 r. do 1 stycznia 2021 r. do utworzenia PPK zobowiązane będą kolejne grupy przedsiębiorstw – od największych po najmniejsze. Etapy wprowadzania przepisów w życie:
  • od 1 lipca 2019 r. – podmioty zatrudniające co najmniej 250 osób (według stanu na 31 grudnia 2018 r.);
  • od 1 stycznia 2020 r. – podmioty zatrudniające co najmniej 50 osób (według stanu na 30 czerwca 2019 r.);
  • od 1 lipca 2020 r. – podmioty zatrudniające co najmniej 20 osób (według stanu na 31 grudnia 2019 r.);
  • od 1 stycznia 2021 r. – pozostałe podmioty zatrudniające i jednostki sektora finansów publicznych.
  • Uwaga! Przedsiębiorstwa i instytucje należące do jednej grupy kapitałowej mogą przystąpić do PPK w terminie, który obowiązuje największą spółkę z grupy (czyli z największą liczbą osób zatrudnionych).

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Po co wprowadzono PPK?

Dzięki PPK pracownicy zyskają dodatkowe oszczędności emerytalne do wykorzystania po ukończeniu 60. roku życia. Dla pracodawcy szczególne znaczenie może mieć także fakt, że inwestycje w fundusze będą stymulować rynek kapitałowy i ogólny rozwój gospodarczy – co pozytywnie wpłynie także na sytuację przedsiębiorców.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czy PPK wpływają na wysokość składek emerytalnych?

Nie, nie wpływają. Ustawa o PPK nie dotyczy dotychczasowych elementów systemu emerytalnego i nie wprowadza w nich zmian, a jedynie poszerza dostępne możliwości oszczędzania. PPK stanowią bowiem kolejny dobrowolny i prywatny sposób oszczędzania. Pracownik może – ale nie musi – z nich skorzystać i od jego woli zależy to, czy pracodawca będzie odprowadzał środki na prowadzony dla niego rachunek PPK.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czy pracodawca może zaprzestać dokonywania wpłat do PPK?

Zasadniczo nie. O ile pracownik sam nie zrezygnuje z dokonywania wpłat do PPK, pracodawca nie będzie mógł zrezygnować z dokonywania wpłat podstawowych na PPK pracownika, będzie to jego obowiązek ustawowy.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Mam jednoosobową działalność i nie zatrudniam pracowników, czy muszę przystąpić do PPK?

Nie musisz i w gruncie rzeczy nie możesz. Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, które nie zatrudniają pracowników w rozumieniu ustawy o PPK, są wyłączone spod obowiązywania ustawy.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Co się stanie, jeśli pracodawca nie wybierze instytucji finansowej?

W sytuacji gdy pracodawca nie dopełni obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w przewidzianym terminie, PFR pisemnie wezwie takiego pracodawcę do zawarcia w terminie 30 dni od otrzymania wezwania, umowy o zarządzanie PPK z wyznaczoną instytucją finansową (albo do przekazania do PFR informacji o zawarciu umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją finansową). W wezwaniu PFR poinformuje o karze grzywny za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w terminie.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Gdzie znajdę listę instytucji, w których pracodawca będzie mógł otworzyć PPK?

Lista instytucji, które zostały wpisane do ewidencji PPK i oferują zarządzanie środkami gromadzonymi w PPK wraz z ich ofertą będzie publikowana na Portalu PPK (www.mojeppk.pl).

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czy mam naliczać wpłaty do PPK za osoby przebywające na urlopie macierzyńskim lub urlopie wychowawczym?

Nie. Wynagrodzenie, od którego powinna zostać naliczona wpłata do PPK, nie obejmuje podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Od jakiej wysokości wynagrodzenia naliczane są wpłaty do PPK?

Od wynagrodzenia brutto pracownika. Zgodnie z definicją ustawy o PPK - wynagrodzenie stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe uczestnika PPK, o której mowa w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z wyłączeniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czy od wypłacanych pracownikowi diet trzeba naliczać wpłaty do PPK?

Zasadniczo nie. Z zasady diety z tytułu podróży służbowych nie powinny być uwzględniane przy naliczaniu wpłat do PPK. Diety przysługujące na podstawie i do w wysokości określonej w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. 2013 r., poz. 167) nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeżeli jednak pracodawca zdecyduje się na wprowadzenie diet wyższych niż przewidują to regulacje w tym zakresie, będzie zobowiązany od kwoty nadwyżki odprowadzić składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a tym samym uwzględnić kwotę nadwyżki w wynagrodzeniu, stanowiącym podstawę naliczenia wpłat do PPK.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czy od wpłat pracodawcy do PPK naliczane są składki na ubezpieczenia społeczne?

Nie. Wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a tym samym nie stanowią również podstawy do naliczenia składek na ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe, zdrowotne oraz składek na fundusze pozaubezpieczeniowe (Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych).

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Czy pracownicy mają wpływ na wybór instytucji zarządzającej PPK?

Tak. Zgodnie z ustawą, wyboru takiej instytucji finansowej dokonuje pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeżeli taka organizacja u niego nie działa, w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych wyłonioną w przyjętym u niego trybie.

Jeżeli jednak na miesiąc przed upływem terminu, w którym pracodawca jest obowiązany do zawarcia umowy o zarządzanie PPK, nie zostanie osiągnięte porozumienie w sprawie wyboru takiej instytucji, jej wyboru dokonuje pracodawca samodzielnie.

Ikona: Okrąg ze znakiem zapytania w środku

Kogo nie dotyczy obowiązek tworzenia PPK?

Zgodnie z ustawą o PPK jej przepisów nie stosuje się do:
  • mikroprzedsiębiorcy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. poz. 646 ze zm.), jeżeli wszystkie osoby zatrudnione złożą mu deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK;
  • osoby fizycznej, która zatrudnia, w zakresie niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą, osobę fizyczną, w zakresie niezwiązanym z działalnością gospodarczą tej osoby;
  • podmiotu zatrudniającego, który w terminie, w którym ustawa o PPK ma dla niego zastosowanie prowadzi PPE oraz nalicza i odprowadza składki podstawowe w rozumieniu ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1449 ze zm.) do PPE w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia w rozumieniu tej ustawy, jeżeli do PPE przystąpiło co najmniej 25% osób zatrudnionych w tym podmiocie.

Po wejściu w życie ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych każda firma lub instytucja zatrudniająca co najmniej jedną osobę, podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, musi utworzyć PPK dla swoich pracowników – poza wyjątkami określonymi Ustawą (por. art.13 ust. 1 oraz art. 133 ust. 1). Będzie to obligatoryjny element pakietu świadczeń dla pracowników.

Aby każdy pracodawca mógł dobrze przygotować się do nowych obowiązków, przewidziano dwuletni okres przygotowawczy. Termin, w którym dane przedsiębiorstwo musi utworzyć PPK, zależy od wielkości danej firmy (tj. od liczby osób w niej zatrudnionych).

Ustawę zobowiązane są stosować:

  • od 1 lipca 2019 r. – firmy zatrudniające co najmniej 250 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.;
  • od 1 stycznia 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 50 osób według stanu na dzień 30 czerwca 2019 r.;
  • od 1 lipca 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 20 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.;
  • od 1 stycznia 2021 r. – pozostałe podmioty, w tym jednostki sektora finansów publicznych.

Wyjątek stanowią podmioty należące do jednej grupy kapitałowej. Mogą one przystąpić do PPK w terminie, który obowiązuje największy podmiot zatrudniający z grupy (czyli z największą liczbą osób zatrudnionych).

Harmonogram wprowadzania Pracowniczych Planów Kapitałowych

Infografika: Harmonogram wprowadzania Pracowniczych Planów Kapitałowych

W obowiązującym pracodawcę terminie musi on utworzyć PPK dla pracowników. Aby tego dokonać, zawiera:

  • umowę o zarządzanie PPK z instytucją finansową wybraną w porozumieniu z zakładową organizacją związkową;
  • umowę o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osób zatrudnionych.

Jeżeli w danej firmie nie działa zakładowa organizacja związkowa, to pracodawca wybiera instytucję finansową w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych. Wyłonienie takiej reprezentacji odbywa się na zasadach przyjętych w danym przedsiębiorstwie.

Pracodawca może wybrać jedną z następujących instytucji finansowych:

  • Fundusz Inwestycyjny, zarządzany przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych;
  • Fundusz Emerytalny, zarządzany przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne lub Pracownicze Towarzystwo Emerytalne;
  • Zakład Ubezpieczeń.

Do systemu włączani są automatycznie wszyscy pracownicy, którzy ukończyli 18 lat, a nie ukończyli 55. roku życia. Pracodawca musi więc w ich imieniu zawrzeć umowę o prowadzenie PPK. Pracownicy w wieku od 55 do 70 lat muszą samodzielnie zwrócić się do pracodawcy z wnioskiem o zawarcie w ich imieniu takiej umowy.

Uczestnictwo w systemie PPK jest dobrowolne. Pracownik może w każdym momencie zrezygnować z dokonywania wpłat do PPK. W tym celu musi podpisać odpowiednią deklarację rezygnacji.

Wpłaty pracodawcy do PPK wyliczane są procentowo od wynagrodzenia brutto pracownika. Oprócz obowiązkowej wpłaty podstawowej na rachunek PPK danego pracownika pracodawca może zdecydować o dodatkowej wpłacie, jednak nie wyższej niż 2,5% wynagrodzenia brutto.

Wysokość wpłat finansowanych przez pracodawcę:

  • wpłata podstawowa (obowiązkowa): 1,5% wynagrodzenia brutto;
  • wpłata dodatkowa (dobrowolna): do 2,5% wynagrodzenia brutto.

Należy pamiętać o tym, że wpłaty finansowane przez pracodawcę nie są wliczane do wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalenia wysokości obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych określa następujące obowiązki pracodawcy:

  • wybór instytucji finansowej, w której zostaną utworzone rachunki PPK dla pracowników;
  • podpisanie z wybraną instytucją finansową umowy o zarządzanie PPK i umowy o prowadzanie PPK w imieniu i na rzecz osób zatrudnionych,
  • prawidłowe obliczanie wysokości wpłat oraz terminowe przekazywanie ich do wybranej instytucji finansowej;
  • gromadzenie i archiwizacja dokumentacji dotyczącej PPK;
  • przekazywanie pracownikom oraz wybranej instytucji finansowej informacji związanych z utworzonym PPK.

Dzięki systemowi PPK firmy będą miały wymierny wkład w długoterminowe budowanie prywatnych oszczędności pracowników. Aby obciążenie dla pracodawców było jak najmniejsze, sposób tworzenia PPK został dla nich możliwie uproszczony. Większość obowiązków administracyjnych oraz dotyczących obsługi uczestników PPK spocznie na wybranych instytucjach finansowych.