To pytanie nurtuje, a przynajmniej powinno, każdego przeciętnego Polaka. I chociaż wysokość emerytury to bardzo indywidualna sprawa, postaramy się w poniższym artykule na to pytanie odpowiedzieć. Na wstępie zaznaczmy jednak, że wysokość emerytury jaką dostaniemy zależy od czynników zależnych w głównej mierze od nas samych. W Polsce bowiem, tak jak w wielu innych krajach, świadczenie emerytalne jest proporcjonalne do tego co zostało do systemu wpłacone.

Niektórzy mogą mieć mylne wrażenie, że niezależnie od stażu pracy, w krajach uznawanych za zamożniejsze (np. Niemczech) można spodziewać się bardzo wysokich emerytur, które zapewnią luksusy na jesieni życia. Tak jednak nie jest, bo w kwestii emerytur nie ma żadnej drogi na skróty. To systematyczne gromadzenie kapitału i odpowiednio długi czas składkowania pozwoli się cieszyć satysfakcjonującym świadczeniem emerytalnym.

Emerytury z ZUS

Dla przeważającej większości Polaków podstawowym źródłem dochodu na emeryturze będzie świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Wysokość tejże emerytury – co dla niektórych może być zaskoczeniem - jest obliczana za pomocą bardzo prostego wzoru:

Emerytura = suma składek/dalsze trwanie życia

W liczniku mamy kwotę zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne (zapisane na koncie i subkoncie ubezpieczonego oraz zwaloryzowany kapitał początkowy). W mianowniku wstawiamy wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia. Łatwo możemy zauważyć, że wysokość świadczenia jakie będziemy otrzymywać zależy w całości od sumy wpłaconych składek w trakcie naszej całej aktywności zawodowej i momentu przejścia na emeryturę.

Waloryzacja składek

Trzeba pamiętać, że kapitał zgromadzony w ZUS jest co roku waloryzowany. Co oznacza, że zgromadzone składki są wciąż pomnażane. Rekordowo wysoka waloryzacja z 2025 roku zwiększyła kapitał na koncie głównym ubezpieczonego o 14,41%, na subkoncie z kolei – o 9,49%. Coroczna waloryzacja niweluje wpływ inflacji na środki zgromadzone w ZUS tak by utrzymać siłę nabywczą przyszłych świadczeń. Powinniśmy być świadomi, że przy systematycznym wpłacaniu składek do ZUS większość kwoty zgromadzonego kapitału będzie pochodzić nie z samych składek, tylko właśnie z waloryzacji.

💡Przypomnijmy: Dla każdej osoby ubezpieczonej zakładane jest indywidualne konto w ZUS. Na nim ewidencjonowane są dane, które przekazują płatnicy składek - czyli pracodawcy. Składki na koncie głównym nie podlegają dziedziczeniu.

Dodatkowo, jeśli ubezpieczony należy do OFE lub po 31 stycznia 2014 r. nie zdecydował się na zawarcie umowy z OFE ma także wydzielone specjalne subkonto. Środki zebrane na subkoncie podlegają dziedziczeniu oraz podziałowi, np. w wyniku rozwodu.

Składka emerytalna (19,52% podstawy wymiaru) dzielona jest w ZUS na indywidualne konto oraz subkonto. Subkonto ewidencjonuje 7,3% jeśli nie masz OFE, lub 4,38% (wtedy do OFE trafia 2,92%).

Jak zwiększyć swoją emeryturę?

Powyższy wzór jasno pokazuje, że na zwiększenie wysokości otrzymywanego świadczenia z ZUS jest tylko jeden sposób - należy zebrać jak najwięcej składek i jak najpóźniej rozpocząć pobieranie świadczeń. Jak podaje ZUS, każdy dodatkowy rok pracy może podnieść wysokość emerytury nawet o kilkanaście procent.

Odłożenie w czasie decyzji o przejściu na emeryturę będzie wpływać na wysokość świadczenia na trzy sposoby:
1. kolejne składki powiększą kapitał zebrany w ZUS;
2. statystyczny czas wypłaty emerytury będzie krótszy (co podniesie wysokość świadczenia miesięcznego);
3. kolejne waloryzacje składek pomnażają stan konta i subkonta ubezpieczonego.

Z obliczeń ZUS wynika, że osoba ubezpieczona, która zgromadziła na swoim koncie 450 tys. zł odprowadzając w 2025 r. składki od przeciętnego wynagrodzenia (tylko przez ten jeden rok) zwiększy swoją emeryturę o ok. 4,6 %. Natomiast sama waloryzacja składek w 2025 r. podniosłaby stan tego konta o 14,4 %, czyli aż o 64,8 tys. zł. Środki na subkoncie tego ubezpieczonego w 2025 r. wzrosłyby natomiast o 9,49 %, czyli o 42,7 tys. zł. Efekt waloryzacji jest zatem tym silniejszy im większy jest zebrany kapitał, a sam miesiąc przejścia na emeryturę może mieć ogromne znaczenie (waloryzacje składek odbywają się w czerwcu).

Kalkulator ZUS

Każdy z nas może obliczyć sobie prognozowaną wysokość emerytury - można to zrobić na stronie ZUS. Wyliczona tam wysokość emerytury będzie uwzględniała nie tylko składki zebrane na naszym koncie i subkoncie, ale też założenia i parametry dotyczące przyszłych lat - w tym prognozy m.in. w zakresie realnego wzrostu wynagrodzeń, inflacji, wskaźników waloryzacji składek i kapitału.

Niepokojące prognozy

Jak prognozuje GUS dzisiejszy 60-latek będzie pobierać emeryturę przeciętnie przez 22,2 roku, a 65-latek – przez 18,4 roku. To oznacza, że okres pobierania świadczenia zwiększył się od 1999 r. o odpowiednio 18% i 20%. Stale wydłużająca się prognozowana długość życia sprawi, że zgromadzony kapitał w ZUS stanie się źródłem zaspokajania potrzeb nawet na kilkadziesiąt kolejnych lat.

Problemem będzie jednak nie tylko wydłużający się okres pobierania emerytur, ale też w jakim stopniu świadczenie emerytalne zastąpi nasze dochody z pracy. Wskaźnik, który pokazuje stosunek między średnim wynagrodzeniem, a przeciętną emeryturą - to stopa zastąpienia. Według prognoz Komisji Europejskiej¹ wskaźnik ten w 2045 r. w Polsce będzie wynosił 28,7%, natomiast w 2070 r. spadnie do 26,8% i będzie to jeden z największych spadków tego wskaźnika w całej Unii Europejskiej. To oznacza, że nasze gwarantowane świadczenia emerytalne mogą być zbyt niskie, aby zapewnić nam odpowiedni standard życia.

Dywersyfikacji źródeł przyszłych świadczeń

Dlatego niezwykle istotne jest by w momencie zakończenia aktywności zawodowej nie polegać tylko na świadczeniach z obowiązkowego systemu. Powszechnie uznaje się, że to właśnie systemy emerytalne oparte na wielu filarach pozwalają najskuteczniej zapewnić adekwatny dochód emerytalny. Dobrowolne produkty długoterminowego oszczędzania, z których pracujący w Polsce mogą i powinni korzystać to m.in.:

• Pracownicze Plany Kapitałowe - długoterminowy program oszczędzania, w którym oszczędności budowane są wspólnie przez pracowników, pracodawców i państwo;
• Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) - dobrowolne programy emerytalne oferowane pracownikom przez pracodawcę;
• Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) - indywidualny produkt oszczędnościowy, w którym zyski z oszczędzania zwolnione są z podatku od zysków kapitałowych;
• Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) - indywidualny produkt oszczędnościowy, w którym wpłaty można odliczyć od podstawy opodatkowania.

Wszystkie te rozwiązania są nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego i oferują gotowe plany oszczędzania – nie musimy być ekspertami finansowymi by z nich skorzystać. Naprawdę warto już dziś zacząć oszczędzać i inwestować w swoją przyszłość. 

________________________
¹2024 Ageing Report. Economic and budgetary projections for the EU Member States (2022-2070)

Autor: Anna Morawska
Na podstawie danych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.