W ostatnim czasie w mediach pojawiają się sugestie, że uczestnicy Pracowniczych Planów Kapitałowych coraz częściej traktują program jak „skarbonkę” i masowo wycofują zgromadzone środki. Najnowsze dane przeczą tej tezie. Liczba uczestników PPK stale rośnie, zwiększa się wartość aktywów, a wpłaty do programu rosną coraz szybciej.

Dane dotyczące przepływów finansowych wskazują, że do programu trafia coraz więcej nowych środków. W IV kwartale 2025 r. uczestnicy i pracodawcy wpłacili do PPK 2,73 mld zł. W I kwartale 2026 r. kwota ta wzrosła do 3,63 mld zł, czyli o 32,9 proc.  

W tym samym czasie wartość zwrotów zwiększyła się z 752,8 mln zł do 833,9 mln zł, co oznacza wzrost o około 10 proc. Oznacza to, że relacja zwrotów do nowych wpłat nie wzrosła, lecz spadła. Coraz większa część oszczędności pozostaje więc w systemie i pracuje na rzecz uczestników.

O dobrej kondycji programu świadczy także wzrost aktywów funduszy zdefiniowanej daty. Ich wartość zwiększyła się z 45,2 mld zł na koniec IV kwartału 2025 r. do 47,8 mld zł na koniec marca 2026 r. To wzrost o ponad 2,5 mld zł w zaledwie trzy miesiące. Według stanu na dziś, to już blisko 55 mld złotych! Takie wyniki trudno pogodzić z tezą o powszechnym odpływie środków z programu. W praktyce PPK nadal przyciąga kolejnych uczestników i gromadzi coraz większy kapitał. Tylko w pierwszym półroczu tego roku do programu przystąpiło 280 tysięcy nowych osób. 

Zwrot często jest jednorazową decyzją

Od momentu uruchomienia PPK 56 proc. osób, które kiedykolwiek zdecydowały się na dokonanie zwrotu, zrobiło to tylko jeden raz. Dane te podważają popularny pogląd, że uczestnicy regularnie wypłacają środki z programu. W większości przypadków zwrot jest jednorazową decyzją, związaną z konkretną potrzebą, sytuacją życiową lub po prostu chęcią przetestowania zasad programu.

Dane PFR Portal PPK prowadzą do kilku jednoznacznych wniosków:

• liczba uczestników programu rośnie,  

• udział zwrotów w wartości nowych wpłat maleje,  

• udział zwrotów w liczbie uczestników spadł z 4,68 proc. do 4,61 proc.,  

• udział wartości zwrotów w nowych wpłatach spadł z 27,55 proc. do 22,95 proc., 

• ponad połowa osób, które kiedykolwiek dokonały zwrotu, zrobiła to tylko raz.  

„Zgadzamy się z oceną Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, że warto rozważyć rozwiązania zwiększające atrakcyjność Pracowniczych Planów Kapitałowych. Jednym z kierunków mogłaby być waloryzacja dopłaty rocznej lub powiązanie jej wysokości z długością okresu oszczędzania. Jednocześnie chcę podkreślić, że nie są prowadzone żadne działania, które miałyby ograniczać uczestnikom PPK możliwość dysponowania zgromadzonymi środkami czy dokonywania wypłat. PPK pozostają programem dobrowolnym, elastycznym i nastawionym na długoterminowe budowanie oszczędności” – powiedziała Marta Damm-Świerkocka, członkini zarządu PFR Portal PPK.

Wartość zwrotów jest wyższa niż kwartał wcześniej, ale ich dynamika jest niższa od dynamiki wzrostu liczby uczestników i napływu nowych środków do programu. Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że nie można dokonać częściowego zwrotu środków oraz to, że mamy zgromadzone w PPK coraz więcej środków, wzrost wartości zwrotów nie jest niczym zaskakującym. Wraz z rozwojem PPK i wzrostem skali programu znaczenie zwrotów jednak relatywnie maleje, a nie rośnie. To przeciwieństwo narracji o narastającej tendencji do wycofywania środków z systemu.  

PPK to prywatne środki uczestników

PPK to coś więcej niż program oszczędnościowy – to sposób na stopniowe budowanie finansowego spokoju i poczucia bezpieczeństwa na przyszłość. Dla uczestników szczególnie istotne jest to, że środki zgromadzone w PPK są ich prywatną własnością. To uczestnik decyduje, kiedy rozpocznie wypłatę na cele emerytalne, kogo uposaży do dziedziczenia, wreszcie – w jaki sposób chce inwestować swoje pieniądze. Możliwość skorzystania z oszczędności w razie potrzeby jest podstawowym prawem programów III filaru, podkreślającym prywatność gromadzonych środków. Jednocześnie trzeba pamiętać, że dokonywanie zwrotów, czyli wypłat przed 60. rokiem życia, wiąże się z potrąceniami i niweluje to, co w PPK niezwykle istotne - magię procentu składanego.

Regularność wpłat i nastawienie na długoterminowe oszczędzanie to jedyna droga, by znacząco pomnożyć zgromadzony kapitał. Kapitał, który bardzo nam się przyda, gdy zakończymy aktywność zawodową. Dokonując zwrotu środków, szkodzimy sami sobie.

Autor: Ryszard Woronowicz