Kapitał odkładany w Pracowniczych Planach Kapitałowych to prywatne środki, które nie przepadają po śmierci uczestnika. Oszczędzając w programie, mamy pełną kontrolę nad tym, kto otrzyma środki zgromadzone na rachunku PPK po naszej śmierci.

Osoby uprawnione

Zasady programu PPK przewidują, że każdy uczestnik może wskazać osobę lub osoby, które otrzymają zgromadzone oszczędności w przypadku jego śmierci. Osoby uprawnione należy wskazać odrębnie dla każdego rachunku PPK, a wskazanie wymaga formy pisemnej. Uczestnik PPK może określić udział poszczególnych osób w środkach zgromadzonych na jego rachunku. Jeżeli wskazał kilka osób, ale nie określił ich udziałów, przyjmuje się, że są one równe. Uczestnik PPK może też w każdym czasie zmienić swoje decyzje w tym zakresie.

Ważne! Przepisy nie określają za to, kto może być osobą uprawnioną, co oznacza, że uczestnik PPK ma tu całkowitą dowolność. Może więc wskazać kogoś z rodziny, ale może też zdecydować, aby po jego śmierci jego oszczędności w PPK otrzymały osoby w ogóle z nim niespokrewnione.

Osoba uprawniona, która otrzyma środki po zmarłym uczestniku, może przetransferować przysługujące jej środki do PPK, IKE lub PPE albo wypłacić je w formie pieniężnej. W tym celu należy złożyć odpowiedni wniosek do instytucji finansowej. Do otrzymania środków wystarczy przedłożenie odpisu aktu zgonu uczestnika PPK oraz dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby uprawnionej.

Co, jeśli uczestnik nie wskaże osób uprawnionych?

W przypadku niewskazania przez uczestnika PPK osób uprawnionych zastosowanie mają – co do zasady – ogólne przepisy dotyczące dziedziczenia. Oznacza to, że oszczędności trafią do spadkobierców zmarłego. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku rachunku PPK prowadzonego przez zakład ubezpieczeń. Wtedy, osobami uprawnionymi do otrzymania środków są członkowie najbliższej rodziny zmarłego uczestnika PPK – w kolejności określonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia, chyba że umowa o prowadzenie PPK zawarta z zakładem ubezpieczeń przewiduje inną kolejność.

Małżonek zmarłego uczestnika otrzymuje środki w pierwszej kolejności

Należy jednak pamiętać, że jeżeli w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, środki zgromadzone na jego rachunku PPK, w części należącej do majątku wspólnego małżonków, w 50% przypadają małżonkowi. Oznacza to, że w pierwszej kolejności środki po zmarłym uczestniku otrzyma małżonek (o ile wchodziły one w skład majątku wspólnego i nie ustanowiono rozdzielności majątkowej), a dopiero następnie osoby uprawnione wskazane przez uczestnika lub – w przypadku ich niewskazania – spadkobiercy.

Małżonek zmarłego uczestnika również może przetransferować przysługujące mu środki do PPK, IKE lub PPE albo wypłacić je w formie pieniężnej. W tym celu powinien przedłożyć odpis aktu zgonu, akt małżeństwa oraz oświadczenie dotyczące stosunków majątkowych istniejących pomiędzy nim a zmarłym uczestnikiem. Jeżeli między małżonkami nie istniała wspólność ustawowa, konieczne jest także udokumentowanie sposobu uregulowania tych stosunków.

Ważne! Nabycie środków z PPK w drodze dziedziczenia nie podlega podatkowi od spadków i darowizn. Oznacza to, że zarówno małżonek zmarłego uczestnika PPK, jak i osoby uprawnione wskazane przez uczestnika czy jego spadkobiercy otrzymują przysługujące im środki bez żadnych pomniejszeń.

Autor: Anna Morawska