Hiszpański system emerytalny, podobnie jak w innych krajach europejskich, składa się z części finansowanej ze środków publicznych oraz z części finansowanej z długoterminowych oszczędności odkładanych indywidualnie. 

Świadczenia publiczne wypłacane są według modelu redystrybucyjnego, co oznacza, że bieżące świadczenia finansowane są ze składek pobieranych od osób aktywnych zawodowo. Obecnie średnia stopa zastąpienia wynosi ok. 80%, przy czym wiek emerytalny to 65,5 roku zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Biorąc pod uwagę fakt, iż Hiszpania, podobnie jak większość krajów rozwiniętych, boryka się z problemem starzejącego się społeczeństwa i malejącej stopy zastąpienia pokoleniowego (ONZ szacuje, że w 2050 roku na 100 osób aktywnych zawodowo będzie przypadało 76 osób powyżej 65. roku życia), wiek emerytalny jest systematycznie podnoszony i w 2027 roku ma osiągnąć 67 lat.

W ramach świadczeń publicznych funkcjonują dwa programy. Pierwszym z nich jest system nieskładkowy (odpowiednik polskich rent), z którego wypłacane są świadczenia osobom niezdolnym do pracy (świadczenie może też być wypłacane jako forma renty socjalnej osobom, które nie wypracowały minimalnej emerytury). Drugi program to obowiązkowe składki pobierane od osób pracujących i od pracodawców (odpowiednik polskiego systemu pobierania składek przez ZUS). Wysokość świadczenia zależy od wysokości odprowadzanych składek oraz od długości okresu składkowego. Podstawą do wypłaty świadczenia jest przepracowanie minimum 15 lat, natomiast maksymalne świadczenie wypłacane jest osobom, które przepracowały minimum 35 lat. Średnia emerytura wypłacana w Hiszpanii ze środków publicznych wynosiła na początku 2019 roku 1130 EUR.  

Dodatkowym zabezpieczeniem emerytalnym są oszczędności gromadzone w planach emerytalnych – pracowniczych i indywidualnych. Obecnie w Hiszpanii funkcjonuje ok. 10 mln prywatnych kont emerytalnych. 

Symulacja kwoty przyszłej emerytury

W Hiszpanii istnieje centralny rejestr oszczędności emerytalnych, ale dotyczy on tylko oszczędności emerytalnych zgromadzonych w systemie publicznym. Hiszpańskie Ministerstwo Integracji, Zabezpieczenia Społecznego i Migracji, posiada symulator przyszłej emerytury (Simulador de Jubilación), który pozwala zasymulować wiek, w którym można przejść na emeryturę oraz przybliżoną kwotę świadczenia. Logowanie wymaga poświadczenia podobnego do polskiego profilu zaufanego. Symulator spotkał się z niskim zainteresowaniem, największy odsetek osób korzystających z tego rozwiązania to osoby w wieku okołoemerytalnym.

Prywatne oszczędności emerytalne nie są uwzględnione w centralnym rejestrze. Instytucje, które nimi zarządzają i banki mają symulatory pokazujące szacowaną wysokość przyszłej emerytury. Narzędzia te bazują na informacjach dostarczonych dobrowolnie przez oszczędzających (w tym informacjach o oszczędnościach zgromadzonych w systemie publicznym, jeśli użytkownik tego chce). 

Połączenie emerytury hiszpańskiej i polskiej 

Świadczenia emerytalne z Polski i Hiszpanii można połączyć, jeśli spełniamy warunki wymagane do wypłaty świadczenia w każdym z krajów. Dzięki ujednoliceniu przepisów unijnych, wystarczy złożyć wniosek w polskim oddziale ZUS (i analogicznie – jeśli naszym krajem rezydencji jest Hiszpania, wystarczy złożyć odpowiedni dokument w urzędzie w Hiszpanii). Należy jednak pamiętać, że jeśli przepracowaliśmy mniej niż wymagane 15 lat w Hiszpanii, nie możemy ubiegać się o emeryturę składkową (nawet proporcjonalną do okresu zatrudnienia), można jednak zsumować okresy składkowe z obu krajów, w których się pracowało. 

Hiszpański system emerytalny zajmuje 26. pozycję w światowym rankingu Global Pension Index 2022 Mercer CFA Institute opublikowanym w październiku 2022 roku. 

Autor: Marta Paleczna