Wokół długoterminowego oszczędzania narosło sporo przekonań, które potrafią być straszniejsze niż halloweenowy maraton horrorów. „Mam jeszcze czas”. „Trzeba mieć dużo pieniędzy”. „Na inwestowaniu trzeba się znać”. „Po pięćdziesiątce już się nie opłaca”. Brzmi znajomo? W takim razie złapmy dziś kilka finansowych duchów, które od lat skutecznie straszą…  dorosłych.

Wampiry nie znoszą czosnku. Czarne koty przynoszą pecha. A oszczędzanie? Najlepiej zacząć wtedy, kiedy będziemy dużo zarabiać, spłacimy wszystkie zobowiązania, kupimy mieszkanie i generalnie zapanujemy nad życiem. Czyli… właściwie kiedy? No właśnie. Długoterminowe oszczędzanie nie potrzebuje idealnego momentu − potrzebuje przede wszystkim czasu i systematyczności. A oto kilka mitów, które już wiele lat temu powinny zostać głęboko pochowane.

1. „Jestem młody. Na oszczędzanie mam jeszcze mnóstwo czasu” ⏳

To prawdopodobnie najbardziej podstępny finansowy potwór. Nie atakuje od razu. Szepcze tylko do ucha: „zaczniesz w przyszłym miesiącu”. Potem za dwa. Po podwyżce. Po przeprowadzce. Po zmianie pracy. Po trzydziestce. I tak dalej... 

Tyle że w długoterminowym oszczędzaniu czas jest jednym z największych sprzymierzeńców! Im wcześniej zaczynamy i im dłużej oszczędzamy, tym więcej czasu dajemy zgromadzonemu kapitałowi na pracę. Regularne oszczędzanie pozwala też wykorzystać mechanizm procentu składanego, czyli naszej kuli śnieżnej − ponownego inwestowania wypracowanych zysków.  

I tu robi się ciekawie. Z badania młodych dorosłych wynika, że 73% uważa, że warto myśleć o emeryturze, a jednocześnie co czwarta osoba zamierza rozpocząć oszczędzanie dopiero po 40. roku życia. Tylko 27% badanych aktywnie odkłada na emeryturę.  

Nie musisz w wieku 20 czy 30 lat wiedzieć, jak będzie wyglądało całe Twoje życie. Wystarczy, że dasz swoim pieniądzom to, czego później nie da się dokupić: czas. 

Duch „mam jeszcze czas” ma nadal całkiem pokaźne grono fanów. 

2. „Żeby oszczędzać, trzeba dużo zarabiać” 💰💰

Oszczędzanie to nie jest konkurs na najwyższą jednorazową wpłatę. Długoterminowe oszczędzanie to raczej maraton niż sprint. Liczy się regularność, stałość i nawet małe kwoty. Tak, wiemy, małe kroki nie robią wrażenia właśnie przez to, że są małe. Ale mogą mieć znaczenie, bo czas i tak upłynie. Każdy maraton zaczyna się przecież od pierwszego kroku. 

W PPK standardowa wpłata pracownika wynosi 2% wynagrodzenia, a pracodawca finansuje od siebie co najmniej kolejne 1,5%. Do oszczędności, po spełnieniu dość łatwych ustawowych warunków, dochodzą też wpłata powitalna i dopłaty roczne od państwa.  

Co więcej, osoby osiągające niższe wynagrodzenie mogą obniżyć swoją wpłatę podstawową nawet do 0,5% wynagrodzenia.  

Nie czekaj na mityczny moment, w którym nagle pojawi się „dużo wolnych pieniędzy”. Uwaga, spoiler! Ten moment może nigdy nie nadejść. Nawyk zaczyna się nie od imponującej kwoty, ale od regularności. Masz dziś możliwość oszczędzić tylko małą kwotę? Zacznij od małej. 

Widmo „Przyszłego Bogactwa” jak widać ma się dobrze.  

3. „Na inwestowaniu trzeba się znać, ja nie jestem ekonomistą” 🙅

Akcje, obligacje, fundusze, indeksy, wykresy. Jeśli na sam widok tych słów masz ochotę zgasić światło i udawać, że nikogo nie ma w domu, to spokojnie − nie każdy musi samodzielnie budować portfel inwestycyjny.  

Oczywiście, są takie tematy i dziedziny życia, w których wiedza jest wskazana i wymagana. Nie każdy musi jednak zostać specjalistą od rynków finansowych, żeby zacząć długoterminowo oszczędzać. 

Mówimy tylko tyle, że nawet jeśli nikt nigdy w szkole czy w domu nie nauczył Cię zarządzania finansami, to nadal możesz oszczędzać w PPK, bo całe inwestowanie dzieje się na zapleczu, w tle. To zadanie przejmują profesjonaliści z instytucji finansowych. Oczywiście, jeśli chcesz zmieniać politykę inwestycyjną to możesz, ale nie musisz codziennie sprawdzać indeksów giełdowych i wymieniać wiadomości znad obiadu ze swoim doradcą finansowym.  

W PPK środki są lokowane w funduszach zdefiniowanej daty, których polityka inwestycyjna jest powiązana z wiekiem uczestnika. Wraz ze zbliżaniem się uczestnika do 60. roku życia fundusz zmienia strukturę inwestycji tak, aby ograniczać poziom ryzyka.

4. „Po pięćdziesiątce nie ma już sensu zaczynać” ❌🛑

Ten mit brzmi logicznie tylko do momentu, kiedy zadamy jedno pytanie: czy lepiej mieć za kilka lat dodatkowe oszczędności, czy ich nie mieć? I tu nie chodzi o kwotę, za którą ułożysz sobie życie na nowo. Każdy dodatkowy kapitał może się przydać. Czy jeśli znajdziesz na ulicy 200 zł to się po nie schylisz, czy uznasz, że za mało i szkoda pleców?  

Osoba zaczynająca w wieku 50 lat oczywiście nie ma przed sobą tak długiego okresu oszczędzania jak dwudziestolatek. Nie wynika z tego jednak, że oszczędzanie przestaje mieć sens.  

W PPK osoba po 55. roku życia, która spełnia warunki uczestnictwa, może przystąpić do programu na swój wniosek i korzystać ze wszystkich możliwości programu, tak jak inni, młodsi uczestnicy. Otrzyma wszystkie ustawowe dopłaty, a jej środki będą inwestowane na takich samych zasadach jak środki pozostałych uczestników PPK. 

Jedyne, co nie ma sensu to ten mit. Schowajmy go między 🎃 dynie 🎃.  

5. „Kiedy rynki spadają, trzeba uciekać” 🏃‍♂️📉

Czerwone wykresy mają jedną paskudną cechę: potrafią skutecznie straszyć. 

Tyle że długoterminowe oszczędzanie z definicji nie jest historią o tym, co wydarzy się z inwestycją jutro albo za tydzień. Przy tak długim horyzoncie krótkotrwałe wahania koniunktury mają mniejsze znaczenie dla całego portfela.   

PPK, choć młode, już kilka takich momentów przeżyło. Indeksy giełdowe świeciły na czerwono bardzo intensywnie podczas pandemii czy też po wybuchu wojny na Ukrainie. Spadki są naturalną częścią inwestowania, podobnie jak okresy wzrostów. Przy wieloletnim oszczędzaniu pojedynczy gorszy dzień, miesiąc czy rok nie powinien przesłaniać całego horyzontu inwestycji.  

Strach jest fatalnym doradcą finansowym. Zamiast reagować na każdy ruch rynku, pamiętaj, jaki jest cel i horyzont Twojej inwestycji.

Tę zjawę odsyłamy na przyspieszony kurs cyklu koniunkturalnego. 

6. „PPK to drugie OFE” 🤦‍♀️

To chyba zombie wśród mitów o PPK. Tyle razy został wyjaśniony, skompromitowany i dostał ostrzem merytoryki między oczy, a mimo wszystko od czasu do czasu ożywa.  

PPK jest dobrowolnym dla pracownika programem oszczędnościowym. Środki zgromadzone na rachunku PPK są prywatną własnością, podlegają dziedziczeniu, a uczestnik może skorzystać z nich również przed ukończeniem 60 lat. Poza tym oszczędności pochodzą z wynagrodzenia, nie ze składki emerytalnej, a do środków jest stały całodobowy dostęp. 

PPK i OFE to różne rozwiązania. Powtarzanie, że są tym samym nie sprawi, że staną się podobne. Tak jak założenie peleryny nie czyni człowieka wampirem. 

To uciążliwe zombie, ale nie dziwne, że pojawia się tam, gdzie słyszy dźwięk monet. Rozsypujemy obficie sól rzetelnej informacji wokół zombie i wysyłamy delikwenta tam, skąd przyszedł, czyli głęboko pod ziemię. 

7. „Pieniądze lubią spokój, więc niech po prostu leżą na koncie” 😴

To mit wyjątkowo sympatyczny, bo właściwie niczego od nas nie wymaga. Pieniądze są. My nic nie robimy. Cisza. Spokój. 

Tyle że „nie ruszać” i „oszczędzać długoterminowo” to nie jest to samo. Twoje oszczędności leżą, a inflacja… biegnie. Czy nie byłoby korzystniej, żeby Twoje oszczędności pracowały dla Ciebie przez te lata, a nie tylko leżały bezczynnie i z czasem traciły siłę nabywczą? 

Skarpeta może być świetnym elementem halloweenowego kostiumu. Ale nic poza tym. Jako długoterminowa strategia finansowa ma jednak poważną konkurencję, bo oszczędzający mają do dyspozycji różne rozwiązania długoterminowe. Oprócz PPK są to m.in. PPE, IKE i IKZE. Każde działa inaczej.  

Czego naprawdę warto się bać? 

Nie procentu składanego. Nie wykresów. Nie tego, że zaczynamy od niewielkiej kwoty. Nie tego, że jesteśmy młodzi lub uważamy, że już dla nas za późno.  

Znacznie bardziej niepokojący jest scenariusz, w którym przez kolejne lata powtarzamy sobie: „jeszcze zdążę”, „to dla młodych”, „to dla starszych”, „to dobre dla budżetówki”, „to tylko dla korpo”, „może w przyszłym roku”.  

Długoterminowe oszczędzanie nie wymaga kryształowej kuli ani przewidywania przyszłości. Nie musisz wiedzieć, gdzie będziesz pracować za 20 lat ani jak dokładnie będzie wyglądało Twoje życie za 30 lat. Możesz natomiast zrobić coś znacznie prostszego: zacząć budować dla siebie dodatkowy kapitał i robić to regularnie. Wtedy żaden duch bogactwa, czarny kot domysłów czy wampir ekonomii nie będą Ci straszne.  

W finansach zdecydowanie lepiej, kiedy zamiast strachów mamy plan – np. pracowniczy i kapitałowy. 

Autor: Marta Zielińska